Άγιος Λουαρσάμπ Β΄

Άγιος Λουαρσάμπ Β΄

Βασιλεύς του Κάρτλι που προτίμησε τον Χριστό από το στέμμα

Του πήραν τα πάντα: στρατό, βασιλική αυλή, πατρίδα και ελευθερία. Έμεινε μόνο ένας λόγος, που ο σάχης δεν κατόρθωσε ποτέ να τον αναγκάσει να πει. Στο σκοτάδι ενός ξένου φρουρίου, όπου δεν υπήρχε πια ούτε στέμμα ούτε η κραυγή του λαού, ο Λουαρσάμπ διάλεξε τον σταυρό, και ακριβώς εκεί όπου έχασε τα πάντα κέρδισε αυτό που κανείς δεν θα μπορούσε να του αφαιρέσει.

Μνήμη
21 Ιουνίου (4 Ιουλίου)

Ο Άγιος Λουαρσάμπ Β΄, βασιλεύς του Κάρτλι και άγιος μάρτυς της Εκκλησίας της Γεωργίας, είναι μία από τις πιο τραγικές και συνάμα πιο υψηλές μορφές της ιστορίας της Γεωργίας του 17ου αιώνα. Η ζωή του συνέπεσε με μια εποχή κατά την οποία η Γεωργία βρέθηκε σε σκληρό αγώνα ανάμεσα σε δύο ισχυρές αυτοκρατορίες: την Οθωμανική και το Ιράν των Σαφαβιδών. Ο νεαρός βασιλιάς χρειάστηκε όχι μόνο να υπερασπιστεί το βασίλειό του, αλλά και να περάσει τη δοκιμασία της πίστης του. Στο τέλος τον έθεσαν μπροστά στην επιλογή ανάμεσα στη ζωή και στην πιστότητα στον Χριστό. Ο Λουαρσάμπ έχασε τον θρόνο, την ελευθερία και τη ζωή, δεν αρνήθηκε όμως την πίστη.

Ο Λουαρσάμπ Β΄ ανήκε στη βασιλική δυναστεία των Μπαγκρατιόνι και ήταν γιος του βασιλιά του Κάρτλι Γεωργίου Ι΄. Μετά τον θάνατο του πατέρα του ανέβηκε στον θρόνο του Κάρτλι πολύ νέος ακόμη. Το 1606 ο σάχης Αββάς Α΄ τον αναγνώρισε ως βασιλιά του Κάρτλι. Ο νεαρός βασιλιάς είχε μπροστά του μια χώρα σε δύσκολη κατάσταση: το Ιράν και οι Οθωμανοί πολεμούσαν μεταξύ τους για την επιρροή στην ανατολική Γεωργία, και ο βασιλιάς του Κάρτλι έπρεπε να σώσει τη χώρα του ανάμεσα σε αυτές τις δύο δυνάμεις.

Ένα από τα σημαντικά γεγονότα της βασιλείας του Λουαρσάμπ υπήρξε η μάχη του Τασισκάρι, το 1609. Ένα μεγάλο οθωμανικό σώμα εισέβαλε στο Κάρτλι και προσπάθησε να συλλάβει τον βασιλιά. Κατά την παράδοση, ο ιερέας Τεβντόρε έδειξε σκόπιμα στον εχθρό λάθος δρόμο και για την αυτοθυσία του αυτή έχασε τη ζωή του. Οι Γεωργιανοί, υπό την ηγεσία του Γκιόργκι Σαακάτζε, επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά στον εχθρό και τον νίκησαν. Η νίκη στερέωσε προσωρινά τη θέση του νεαρού Λουαρσάμπ.

Σύντομα όμως ήλθε από το Ιράν ένας πολύ βαρύτερος κίνδυνος για το Κάρτλι. Ο σάχης Αββάς Α΄ επιδίωκε να επιβάλει άμεσο έλεγχο στα βασίλεια της ανατολικής Γεωργίας. Ο Λουαρσάμπ Β΄ και ο βασιλιάς του Καχέτι Τεϊμουράζ Α΄ έγιναν σταδιακά σύμβολα μιας αντίστασης που ο σάχης θεωρούσε απειλή για την πολιτική του στον Καύκασο.

Το 1614 ο σάχης Αββάς εισήλθε στη Γεωργία με μεγάλο στρατό. Ο Τεϊμουράζ και ο Λουαρσάμπ άφησαν την ανατολική Γεωργία και κατέφυγαν στο Ιμερέτι. Ο ηγεμόνας του Ιράν ζητούσε από τον βασιλιά της δυτικής Γεωργίας να του τους παραδώσει, δεν πέτυχε όμως αυτό που ήθελε. Τότε ο σάχης πρότεινε ειρήνη και σωτηρία του Κάρτλι με τον όρο να επιστρέψει ο Λουαρσάμπ.

Ο Λουαρσάμπ είχε μπροστά του μια βαρύτατη επιλογή. Μπορούσε να μείνει στη δυτική Γεωργία, γνώριζε όμως ότι το βασίλειό του έμενε εκτεθειμένο στην εκδίκηση του σάχη. Τελικά ο Λουαρσάμπ έθεσε τον εαυτό του σε κίνδυνο για να σώσει τη χώρα του και παρουσιάστηκε στον σάχη. Η ελπίδα ότι με τη θυσία αυτή θα γλίτωνε το Κάρτλι από την καταστροφή δεν εκπληρώθηκε.

Από εκείνη τη στιγμή άρχισε για τον βασιλιά ο δρόμος που οδηγούσε από τον βασιλικό θρόνο στο μαρτύριο.

Ο σάχης Αββάς δεν ξανάδωσε στον Λουαρσάμπ την ελευθερία του. Τον μετέφεραν από τη Γεωργία στο Ιράν και τον κράτησαν σε μακρά αιχμαλωσία. Σε διάφορες φάσεις ο βασιλιάς βρισκόταν σε διαφορετικά μέρη του Ιράν, και τελικά κατέληξε στο φρούριο του Γκουλάμπ, στο νοτιοδυτικό Ιράν. Τα χρόνια περνούσαν, όμως η απελευθέρωση του Λουαρσάμπ δεν κατορθωνόταν.

Η αιχμαλωσία του δεν ήταν πια μόνο πολιτική κράτηση. Για τον σάχη ο ζωντανός Λουαρσάμπ παρέμενε κίνδυνος, γιατί οι Γεωργιανοί ήλπιζαν στην επιστροφή του νόμιμου βασιλιά τους. Επιπλέον ασκούνταν πίεση στον βασιλιά να εγκαταλείψει τον χριστιανισμό και να δεχθεί το ισλάμ.

Αυτό θα άλλαζε ολοκληρωτικά τη μοίρα του. Αν άλλαζε πίστη, ο Λουαρσάμπ μπορούσε να διατηρήσει τη ζωή του και ίσως να ξαναβρεί και την πολιτική του θέση. Για εκείνον όμως ο χριστιανισμός δεν ήταν αντικείμενο πολιτικής συναλλαγής.

Ο Λουαρσάμπ αρνήθηκε να απαρνηθεί τον Χριστό.

Με τα χρόνια ο αιχμάλωτος βασιλιάς έχανε σιγά σιγά όλα όσα κάποτε όριζαν την επίγεια εξουσία του. Δεν είχε πια θρόνο, στρατό, βασιλική αυλή και ελευθερία. Του έμεινε μόνο η δική του επιλογή, το μόνο που η εξουσία του σάχη δεν μπορούσε να του αφαιρέσει.

Στην παράδοση της Εκκλησίας της Γεωργίας εδώ ακριβώς φανερώνεται το κύριο νόημα της ζωής του Λουαρσάμπ: ο βασιλιάς που δεν μπορούσε πια να κυβερνά το κράτος του έμεινε ωστόσο απόλυτα ελεύθερος στην πίστη του.

Οι Γεωργιανοί δεν έπαυαν να προσπαθούν για την απελευθέρωσή του. Χρησιμοποιήθηκε και η μεσολάβηση του τσάρου της Ρωσίας Μιχαήλ Α΄, όμως οι διαπραγματεύσεις δεν έφεραν αποτέλεσμα. Για τον σάχη η επιστροφή του Λουαρσάμπ στη Γεωργία ήταν πλέον απαράδεκτη: και μόνη η ύπαρξή του παρέμενε πιθανό κέντρο της γεωργιανής αντίστασης.

Τελικά κρίθηκε η μοίρα του βασιλιά.

Το 1622, με διαταγή του σάχη Αββά, ο Λουαρσάμπ Β΄ θανατώθηκε. Κατά τις ιστορικές πηγές, τον στραγγάλισαν στη φυλακή με χορδή τόξου. Οι εκκλησιαστικές πηγές διηγούνται ότι πριν από το τέλος του ο βασιλιάς μετέλαβε των χριστιανικών μυστηρίων και αντιμετώπισε τον θάνατο ως ομολογητής του Χριστού.

Το σώμα του βασιλιά έμεινε εκεί, στο Ιράν. Δεν μπόρεσε πια να επιστρέψει στην πατρίδα ο άνθρωπος που είχε αφήσει τη Γεωργία για να σώσει τη χώρα του.

Ο σάχης όμως δεν πέτυχε αυτό που θα κέρδιζε αν ο Λουαρσάμπ άλλαζε πίστη. Ο δολοφονημένος βασιλιάς δεν έμεινε στη μνήμη των Γεωργιανών ως σημάδι πολιτικής ήττας, αλλά ως βασιλιάς που μαρτύρησε για την πιστότητά του στον Χριστό.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Γεωργίας κατέταξε τον Λουαρσάμπ Β΄ στους αγίους. Η μνήμη του τιμάται στις 21 Ιουνίου, 4 Ιουλίου κατά το νέο ημερολόγιο, μαζί με τον άγιο μάρτυρα βασιλέα Αρτσίλ. Τους δύο αυτούς Γεωργιανούς βασιλείς τους χωρίζουν αιώνες, η Εκκλησία όμως όρισε τη μνήμη τους την ίδια ημέρα, λόγω της ομοιότητας του μαρτυρίου τους.

Η ζωή του Αγίου Λουαρσάμπ είναι ιδιαίτερα ισχυρό παράδειγμα, γιατί η τελική του νίκη δεν έγινε στο πεδίο της μάχης. Στο Τασισκάρι νίκησε τον στρατό του εχθρού, όμως η μεγαλύτερη μάχη του δόθηκε χρόνια αργότερα, στη φυλακή μιας ξένης χώρας, εκεί όπου δεν είχε ούτε στρατό ούτε όπλα ούτε βασιλική εξουσία.

Ο σάχης μπορούσε να του πάρει τον θρόνο. Μπορούσε να τον απομακρύνει από την πατρίδα, να τον κλείσει στη φυλακή και τέλος να του αφαιρέσει και τη ζωή. Δεν μπόρεσε όμως να τον αναγκάσει να πει τον λόγο που θα πρόδιδε την πίστη του.

Γι' αυτό ο Άγιος Λουαρσάμπ Β΄ δεν είναι στην ιστορία της Γεωργίας μόνο ένας αιχμάλωτος και δολοφονημένος βασιλιάς. Είναι ο βασιλιάς που έχασε το επίγειο στέμμα, αλλά, κατά την πίστη της Εκκλησίας, κέρδισε τον άφθαρτο στέφανο του μαρτυρίου. Αιώνες αργότερα η ζωή του μας θυμίζει ακόμη ότι κάποτε η τελευταία ελευθερία του ανθρώπου μένει στην επιλογή του, και ότι ο Λουαρσάμπ, όταν του είχαν πάρει σχεδόν τα πάντα, έθεσε την πιστότητα στον Χριστό πάνω από τη ζωή.

Ύμνοι του Αγίου Λουαρσάμπ Β΄

🎵 Απολυτίκιο (ήχος Δ΄)

იშუებდ დღეს ქუეყანაი ქართველთაი დღესასწაულსა დიდისა ამის მეფისათა, რამეთუ ქრისტეისთვის მრავალ ფერნი ტანჯვანი მოითმინა და წარმავალისა მეფობისა დამტევებელმან წარუვალი სიმდიდრეი სუფევისაი მოიგო, მოწამეთა შორის საჩინომან ლუარსაბ და აწ მეოხ არს ჩუენ მაქებელთა მისთათვის.

🎵 Κοντάκιο

ნათელცისკროვნად მზედ გიცის შენ ეკლესიამან, ახლად მოწამედ გამოჩინებულად, სპარსთა აღვირ აღმსხმელო და მართლუკუნ მქცეველო, ღუაწლით შემოსილო მეფეო, რომელმან უსჯულოსა მის მეფისა ქადაგებანი არად შერაცხენ და მეოხ ხარ დაუცხრომელად ჩუენ ყოველთათვის.

Φωτογραφίες

Άγιος Λουαρσάμπ Β΄ · φωτογραφία 1Άγιος Λουαρσάμπ Β΄ · φωτογραφία 2Άγιος Λουαρσάμπ Β΄ · φωτογραφία 3Άγιος Λουαρσάμπ Β΄ · φωτογραφία 4Άγιος Λουαρσάμπ Β΄ · φωτογραφία 5Άγιος Λουαρσάμπ Β΄ · φωτογραφία 6Άγιος Λουαρσάμπ Β΄ · φωτογραφία 7Άγιος Λουαρσάμπ Β΄ · φωτογραφία 8Άγιος Λουαρσάμπ Β΄ · φωτογραφία 9Άγιος Λουαρσάμπ Β΄ · φωτογραφία 10